سۈنئىي ئىدراك2026-04

Python AI كودلاش — ئۇيغۇرچە تولۇق يىلنامە

Python دىكى AI ۋە ماشىنا ئۆگىنىش كۈتۈپخانىلىرى ئۈچۈن تولۇق كود مىساللىرى ۋە قوللىنىش يوللىرى

🔢 NumPy

🐼 Pandas

📊 Matplotlib

⚙️ Scikit-learn

🔥 PyTorch

🌊 TensorFlow

// PYTHON AI STACK · UYGHUR EDITION

Python AI كودلاش

NumPy · Pandas · Matplotlib · Scikit-learn · PyTorch · TensorFlow

AI ۋە ماشىنا ئۆگىنىشنىڭ ئاساسى بولغان Python كۈتۈپخانىلىرىنىڭ تولۇق كود مىسالى، نامۇنا ۋە ئىشلىتىش ئۇسۇللىرى — تەپسىلىي ئۇيغۇرچە چۈشەندۈرمە بىلەن

🔢 01 — NumPy 🐼 02 — Pandas 📊 03 — Matplotlib / Seaborn ⚙️ 04 — Scikit-learn 🔥 05 — PyTorch 🌊 06 — TensorFlow / Keras 🔬 07 — ML Pipeline 💡 08 — ئەمەلىي مىسال

NumPy — سانلىق ھىسابلاش

Python AI دۇنياسىنىڭ ئاساسى. ۋېكتور، ماترىتسا ۋە يۇقىرى ئۆلچەملىك سانلىق ئامباللارنى ئاچقۇچ تىزلىكتە باشقۇرۇش

NumPy (Numerical Python) — Python AI / ML نىڭ ئاساسى. C تىلىدا يېزىلغان ئاچقۇچ تىزلىكلىك سانلىق ئامبال (ndarray) كۈتۈپخانىسى. PyTorch، TensorFlow، Pandas — ھەممىسى NumPy ئۈستىگە قۇرۇلغان. ئاددىي Python تىزىملىكىدىن 50–200 ھەسسە تېز.

PYTHON

numpy_basics.py

import   numpy   as   np 

 # ══ 1. ndarray قۇرۇش ══════════════════════════════════ 
 a  =  np . array ([ 1 ,  2 ,  3 ,  4 ,  5 ])           # 1D ئامبال 
 b  =  np . array ([[ 1 , 2 , 3 ],[ 4 , 5 , 6 ]])      # 2D ماترىتسا 
 c  =  np . zeros (( 3 , 4 ))                   # 3×4 نۆل ماترىتسا 
 d  =  np . ones (( 2 , 3 ))                    # 2×3 بىرلىك ماترىتسا 
 e  =  np . eye ( 4 )                        # 4×4 كىملىك ماترىتسا 
 f  =  np . random . randn ( 3 , 4 )             # نورمال تاساددۇپىي 
 g  =  np . arange ( 0 ,  10 ,  0.5 )            # 0 دىن 10 غا 0.5 قەدەم 
 h  =  np . linspace ( 0 ,  1 ,  100 )           # 0-1 ئارىسىدا 100 نومۇر 

 # ══ 2. شەكىل ۋە تۈر ══════════════════════════════════ 
 print ( b .shape)    # (2, 3) 
 print ( b .dtype)    # int64 
 print ( b .ndim)     # 2 
 print ( b .size)     # 6 (ئومۇمىي ئېلېمېنت) 

 b_f  =  b . astype ( np .float32)   # تۈر ئالماشتۇرۇش 
 b_r  =  b . reshape ( 3 ,  2 )        # شەكىل ئۆزگەرتىش 
 b_t  =  b .T                    # ئالماشتۇرۇش (transpose) 
 b_f2  =  b . flatten ()           # 1D غا تارىلىش 

 # ══ 3. سانلىق مەلۇمات ئالىش (Indexing / Slicing) ═════ 
 x  =  np . array ([[ 10 , 20 , 30 ],[ 40 , 50 , 60 ],[ 70 , 80 , 90 ]])
 print ( x [ 1 ,  2 ])       # 60  — 2-قۇر، 3-ئىستون 
 print ( x [ 0 , :])       # [10 20 30] — 1-قۇر 
 print ( x [:,  1 ])       # [20 50 80] — 2-ئىستون 
 print ( x [ 0 : 2 ,  1 :])    # [[20 30][50 60]] 
 print ( x [ x  >  50 ])     # [60 70 80 90] — شەرت ئاساسلىق 

 # ══ 4. ماتېماتىك مەشغۇلاتلار ════════════════════════ 
 a  =  np . array ([ 1 , 2 , 3 ])
 b  =  np . array ([ 4 , 5 , 6 ])

 a  +  b                # [5 7 9]  — ئېلېمېنت ئاساسلىق 
 a  *  b                # [4 10 18] 
 a  **  2               # [1 4 9] 
 np . dot ( a ,  b )       # 32  — نوقتا كۆپەيتىش 
 np . cross ( a ,  b )     # چاتىشما كۆپەيتىش 

 # ماترىتسا كۆپەيتىش 
 A  =  np . random . rand ( 3 , 4 )
 B  =  np . random . rand ( 4 , 2 )
 C  =  np . matmul ( A ,  B )   # ياكى A @ B → (3,2) 

 # ══ 5. ستاتىستىكا ════════════════════════════════════ 
 data  =  np . random . randn ( 1000 )
 print ( data . mean ())        # ئوتتۇرا 
 print ( data . std ())         # ئۆلچەملىك بۇرۇش 
 print ( data . min (),  data . max ())
 print ( np . percentile ( data , [ 25 ,  50 ,  75 ]))   # كۋارتىل 
 print ( np . corrcoef ( data [: 500 ],  data [ 500 :]))   # مۇناسىبەت 

 # ══ 6. Broadcasting ══════════════════════════════════ 
 matrix  =  np . ones (( 3 , 4 ))
 row     =  np . array ([ 1 , 2 , 3 , 4 ])
 result  =  matrix  +  row      # (3,4) + (4,) → (3,4) Broadcasting 

 # ══ 7. AI دا ئىشلىتىش ════════════════════════════════ 
 def   sigmoid ( x ):
 return   1  / ( 1  +  np . exp (- x ))

 def   relu ( x ):
 return   np . maximum ( 0 ,  x )

 def   softmax ( x ):
 e_x  =  np . exp ( x  -  x . max ())
 return   e_x  /  e_x . sum ()

 def   cosine_similarity ( a ,  b ):
 return   np . dot ( a ,  b ) / ( np . linalg . norm ( a ) *  np . linalg . norm ( b ))

Pandas — سانلىق مەلۇمات تەھلىلى

جەدۋەللىك سانلىق مەلۇماتلارنى تەھلىل قىلىش، تازىلاش ۋە يانلاشنىڭ ئەڭ كۈچلۈك قورالى

PYTHON

pandas_basics.py

import   pandas   as   pd 
 import   numpy   as   np 

 # ══ 1. DataFrame قۇرۇش ═══════════════════════════════ 
 df  =  pd . DataFrame ({
 “ئىسمى” :   [ “ئىدراك” ,  “Dilnoza” ,  “Ablat” ,  “Mayram” ],
 “ياشى” :   [ 28 ,  25 ,  32 ,  22 ],
 “شەھەر” :  [ “ئۈرۈمچى” ,  “قەشقەر” ,  “ئۈرۈمچى” ,  “خوتەن” ],
 “مائاش” :  [ 8500 ,  7200 ,  9100 ,  6800 ],
})

 # ══ 2. ئاساسلىق كۆزىتىش ═════════════════════════════ 
 print ( df . head ( 3 ))     # تۇنجى 3 قۇر 
 print ( df . tail ( 2 ))     # ئاخىرقى 2 قۇر 
 print ( df . info ())       # تۈر، بوش ئورۇن 
 print ( df . describe ())  # ستاتىستىكا خۇلاسىسى 
 print ( df .shape)        # (4, 4) 
 print ( df .columns)      # ئىستون ئىسملىرى 
 print ( df .dtypes)       # سانلىق مەلۇمات تۈرلىرى 

 # ══ 3. سانلىق مەلۇمات تاللاش ═══════════════════════ 
 df [ “ياشى” ]                    # ئىستون 
 df [[ “ئىسمى” ,  “مائاش” ]]         # كۆپ ئىستون 
 df . iloc [ 0 ]                     # ئىندېكس بويىچە قۇر 
 df . loc [ 1 ,  “ئىسمى” ]             # قۇر+ئىستون 
 df [ df [ “ياشى” ] >  25 ]             # شەرتلىك تاللاش 
 df [ df [ “شەھەر” ] ==  “ئۈرۈمچى” ]    # ئۈرۈمچى كىشىلەر 
 df . query ( “مائاش > 8000 and ياشى  )   # query ئۇسۇلى 

 # ══ 4. سانلىق مەلۇمات تازىلاش ══════════════════════ 
 df2  =  df . copy ()
 df2 [ “مائاش” ]. fillna ( df2 [ “مائاش” ]. mean (), inplace= True )   # NaN تولدۇرۇش 
 df2 . dropna (inplace= True )           # NaN قۇرلارنى ئۆچۈر 
 df2 . drop_duplicates (inplace= True )  # تەكرارلارنى ئۆچۈر 
 df2 . rename (columns={ “ياشى” :  “age” }, inplace= True )   # ئىسىم ئۆزگەرت 

 # ══ 5. يىغىش ۋە گۇرۇپپىلاش ══════════════════════════ 
 df . groupby ( “شەھەر” )[ “مائاش” ]. mean ()   # شەھەر بويىچە ئوتتۇرا مائاش 
 df . groupby ( “شەھەر” ). agg ({           # كۆپ ئۆلچەم 
 “مائاش” : [ “mean” ,  “max” ,  “count” ],
 “ياشى” :   “mean” 
})

 df . pivot_table (values= “مائاش” , index= “شەھەر” , aggfunc= “mean” )

 # ══ 6. يېڭى ئىستون قوشۇش ════════════════════════════ 
 df [ “مائاش_نورمال” ] = ( df [ “مائاش” ] -  df [ “مائاش” ]. min ()) /   
( df [ “مائاش” ]. max () -  df [ “مائاش” ]. min ())

 df [ “كاتېگورى” ] =  pd . cut ( df [ “مائاش” ],
bins=[ 0 , 7000 , 9000 , float ( “inf” )],
labels=[ “تۆۋەن” ,  “ئوتتۇرا” ,  “يۇقىرى” ]
)

 # ══ 7. ھۆججەت ئوقۇش/يېزىش ═══════════════════════════ 
 df  =  pd . read_csv ( “data.csv” , encoding= “utf-8” )
 df  =  pd . read_excel ( “data.xlsx” , sheet_name= “Sheet1” )
 df  =  pd . read_json ( “data.json” )
 df . to_csv ( “output.csv” , index= False )
 df . to_excel ( “output.xlsx” , index= False )

Matplotlib & Seaborn — گرافىك

سانلىق مەلۇماتلارنى گرافىك شەكلىدە كۆرسىتىش — ML نىڭ كۆزى

PYTHON

visualization.py

import   matplotlib.pyplot   as   plt 
 import   seaborn   as   sns 
 import   numpy   as   np 

 # ══ 1. ئاساسلىق سىزىق گرافىك ════════════════════════ 
 x  =  np . linspace ( 0 ,  2 * np .pi,  100 )
 plt . figure (figsize=( 10 ,  4 ))
 plt . plot ( x ,  np . sin ( x ), label= “sin(x)” , color= “blue” , linewidth= 2 )
 plt . plot ( x ,  np . cos ( x ), label= “cos(x)” , color= “red” ,  linestyle= ”–” )
 plt . xlabel ( “x قىممىتى” );   plt . ylabel ( “y قىممىتى” )
 plt . title ( “sin ۋە cos گرافىكى” )
 plt . legend ();   plt . grid ( True )
 plt . savefig ( “sin_cos.png” , dpi= 150 )
 plt . show ()

 # ══ 2. Subplot — كۆپ گرافىك ══════════════════════════ 
 fig ,  axes  =  plt . subplots ( 2 ,  2 , figsize=( 12 ,  8 ))

 data  =  np . random . randn ( 500 )

 axes [ 0 , 0 ]. hist ( data , bins= 30 , color= “steelblue” )
 axes [ 0 , 0 ]. set_title ( “تارقىلىش گرافىكى” )

 axes [ 0 , 1 ]. scatter ( np . random . rand ( 100 ),  np . random . rand ( 100 ),
alpha= 0.6 , c= “coral” )
 axes [ 0 , 1 ]. set_title ( “نوقتا گرافىكى” )

 cats    = [ “ئۈرۈمچى” ,  “قەشقەر” ,  “خوتەن” ]
 values  = [ 4500 ,  2800 ,  1900 ]
 axes [ 1 , 0 ]. bar ( cats ,  values , color=[ ”#3B6FE8” ,  ”#EE4C2C” ,  ”#16A34A” ])
 axes [ 1 , 0 ]. set_title ( “تىك بالداق گرافىكى” )

 axes [ 1 , 1 ]. boxplot ([ np . random . randn ( 100 )  for  _  in   range ( 4 )])
 axes [ 1 , 1 ]. set_title ( “صندوق گرافىكى” )

 plt . tight_layout ()
 plt . show ()

 # ══ 3. Seaborn — گۈزەل گرافىكلار ════════════════════ 
 sns . set_theme (style= “whitegrid” )

 df  =  sns . load_dataset ( “tips” )

 # مۇناسىۋەت ماترىتساسى 
 plt . figure (figsize=( 8 , 6 ))
 sns . heatmap ( df . corr (numeric_only= True ), annot= True , cmap= “coolwarm” )
 plt . title ( “مۇناسىۋەت ماترىتساسى” )
 plt . show ()

 sns . pairplot ( df , hue= “sex” )   # ئومۇمىي مۇناسىۋەت 
 sns . violinplot (x= “day” , y= “total_bill” , data= df )

Scikit-learn — ماشىنا ئۆگىنىشى

ئادەتتىكى ML ئالگورىزملىرى — تۈرلەش، چاغىرىشتۇرۇش، توپلاشتۇرۇش، باھالاش

PYTHON

sklearn_full.py

from   sklearn   import   datasets ,  preprocessing ,  metrics 
 from   sklearn.model_selection      import   train_test_split ,  cross_val_score ,  GridSearchCV 
 from   sklearn.pipeline             import   Pipeline 
 from   sklearn.preprocessing        import   StandardScaler ,  LabelEncoder ,  OneHotEncoder 
 from   sklearn.linear_model         import   LogisticRegression ,  LinearRegression 
 from   sklearn.ensemble             import   RandomForestClassifier ,  GradientBoostingClassifier 
 from   sklearn.svm                  import   SVC 
 from   sklearn.neighbors           import   KNeighborsClassifier 
 from   sklearn.tree                 import   DecisionTreeClassifier 
 from   sklearn.cluster              import   KMeans 
 import   numpy   as   np 

 # ══ 1. سانلىق مەلۇمات تەييارلاش ═════════════════════ 
 iris  =  datasets . load_iris ()
 X ,  y  =  iris .data,  iris .target

 X_train ,  X_test ,  y_train ,  y_test  =  train_test_split (
 X ,  y , test_size= 0.2 , random_state= 42 , stratify= y 
)

 # ══ 2. Pipeline قۇرۇش ════════════════════════════════ 
 pipe  =  Pipeline ([
( “scaler” ,  StandardScaler ()),
( “model” ,   RandomForestClassifier (n_estimators= 100 , random_state= 42 ))
])

 pipe . fit ( X_train ,  y_train )
 y_pred  =  pipe . predict ( X_test )

 # ══ 3. باھالاش ═══════════════════════════════════════ 
 print ( f”Accuracy:  {metrics.accuracy_score(y_test, y_pred):.4f}” )
 print ( f”F1-Score:  {metrics.f1_score(y_test, y_pred, average=‘weighted’):.4f}” )
 print ( metrics . classification_report ( y_test ,  y_pred , target_names= iris .target_names))

 # Confusion Matrix 
 cm  =  metrics . confusion_matrix ( y_test ,  y_pred )

 # ══ 4. Cross-Validation ══════════════════════════════ 
 cv_scores  =  cross_val_score ( pipe ,  X ,  y , cv= 5 , scoring= “accuracy” )
 print ( f”CV Mean: {cv_scores.mean():.4f} ± {cv_scores.std():.4f}” )

 # ══ 5. GridSearchCV — ئەڭ ياخشى پارامېتر ════════════ 
 param_grid  = {
 “model__n_estimators” : [ 50 ,  100 ,  200 ],
 “model__max_depth” :    [ 3 ,  5 ,  None ],
}
 grid  =  GridSearchCV ( pipe ,  param_grid , cv= 5 , n_jobs= -1 , verbose= 1 )
 grid . fit ( X_train ,  y_train )
 print ( f”ئەڭ ياخشى: {grid.best_params_}” )

 # ══ 6. مودېل ساقلاش ══════════════════════════════════ 
 import   joblib 
 joblib . dump ( grid .best_estimator_,  “best_model.pkl” )
 loaded  =  joblib . load ( “best_model.pkl” )

 # ══ 7. K-Means توپلاشتۇرۇش ══════════════════════════ 
 km  =  KMeans (n_clusters= 3 , random_state= 42 , n_init= 10 )
 km . fit ( X )
 print ( f”توپ بەلگىلەر: {km.labels_[:10]}” )
 print ( f”توپ مەركەزلىرى:\n{km.cluster_centers_}” )

PyTorch — چوڭقۇر ئۆگىنىش

تەتقىقاتچىلارنىڭ ئەڭ مەشھۇر DL چارچۇۋىسى — Tensor، Autograd، nn.Module

PYTHON

pytorch_full.py

import   torch 
 import   torch.nn   as   nn 
 import   torch.optim   as   optim 
 from   torch.utils.data   import   Dataset ,  DataLoader 
 import   torch.nn.functional   as   F 

 # ══ 1. Tensor ئاساسلىرى ══════════════════════════════ 
 x  =  torch . tensor ([[ 1.0 ,  2.0 ],[ 3.0 ,  4.0 ]])
 y  =  torch . zeros ( 3 ,  4 )
 z  =  torch . randn ( 3 ,  4 )

 # GPU غا يوللاش 
 device  =  “cuda”   if   torch . cuda . is_available ()  else   “mps”   if   torch . backends . mps . is_available ()  else   “cpu” 
 x  =  x . to ( device )
 print ( f”ئىشلىتىلىدىغان: {device}” )

 # ══ 2. Autograd (ئاپتوماتىك گرادىيېنت) ══════════════ 
 w  =  torch . tensor ( 2.0 , requires_grad= True )
 b  =  torch . tensor ( 1.0 , requires_grad= True )
 x  =  torch . tensor ( 3.0 )

 y  =  w  *  x  +  b     # y = 7.0 
 y . backward ()      # گرادىيېنت ھىسابلاش 
 print ( w .grad)      # dy/dw = 3.0 
 print ( b .grad)      # dy/db = 1.0 

 # ══ 3. نېيرون تارماق ئانىقلاش ════════════════════════ 
 class   TextClassifier ( nn . Module ):
 def   **init** ( self ,  input_dim ,  hidden_dim ,  num_classes ):
 super (). **init** ()
 self .layers =  nn . Sequential (
 nn . Linear ( input_dim ,  hidden_dim ),
 nn . BatchNorm1d ( hidden_dim ),
 nn . ReLU (),
 nn . Dropout ( 0.3 ),
 nn . Linear ( hidden_dim ,  hidden_dim  //  2 ),
 nn . ReLU (),
 nn . Linear ( hidden_dim  //  2 ,  num_classes )
)

```
 def   forward ( self ,  x ):
     return   self .layers( x )
```

 model  =  TextClassifier ( 768 ,  256 ,  3 ). to ( device )
 print ( model )

 # ══ 4. تەربىيىلەش تىزىمى ════════════════════════════ 
 criterion  =  nn . CrossEntropyLoss ()
 optimizer  =  optim . AdamW ( model . parameters (), lr= 1e-3 , weight_decay= 0.01 )
 scheduler  =  optim . lr_scheduler . CosineAnnealingLR ( optimizer , T_max= 50 )

 def   train_epoch ( model ,  loader ,  optimizer ,  criterion ):
 model . train ()
 total_loss ,  correct  =  0 ,  0 

```
 for   X_batch ,  y_batch   in   loader :
     X_batch ,  y_batch  =  X_batch . to ( device ),  y_batch . to ( device )

     optimizer . zero_grad ()
     outputs  =  model ( X_batch )
     loss     =  criterion ( outputs ,  y_batch )
     loss . backward ()
     torch . nn.utils.clip_grad_norm_ ( model . parameters (),  1.0 )   # Gradient clipping 
     optimizer . step ()

     total_loss  +=  loss . item ()
     correct     += ( outputs . argmax ( 1 ) ==  y_batch ). sum (). item ()

 return   total_loss  /  len ( loader ),  correct 
```

 def   eval_epoch ( model ,  loader ,  criterion ):
 model . eval ()
 total_loss ,  correct  =  0 ,  0 
 with   torch . no_grad ():
 for   X_batch ,  y_batch   in   loader :
 X_batch ,  y_batch  =  X_batch . to ( device ),  y_batch . to ( device )
 outputs     =  model ( X_batch )
 total_loss  +=  criterion ( outputs ,  y_batch ). item ()
 correct     += ( outputs . argmax ( 1 ) ==  y_batch ). sum (). item ()
 return   total_loss  /  len ( loader ),  correct 

 # ── تەربىيىلەش دەۋرى ──────────────────────────────── 
 EPOCHS  =  50 
 for   epoch   in   range ( EPOCHS ):
 tr_loss ,  tr_acc  =  train_epoch ( model ,  train_loader ,  optimizer ,  criterion )
 va_loss ,  va_acc  =  eval_epoch ( model ,  val_loader ,  criterion )
 scheduler . step ()
 if   epoch  %  10  ==  0 :
 print ( f”[{epoch:3d}] Loss: {tr_loss:.4f} | Val Loss: {va_loss:.4f}” )

 # ── مودېل ساقلاش / يوللاش ────────────────────────── 
 torch . save ( model . state_dict (),  “model.pt” )
 model . load_state_dict ( torch . load ( “model.pt” , map_location= device ))

TensorFlow & Keras

Google نىڭ DL چارچۇۋىسى — Production يايدۇرۇشتا ئالاھىدە كۈچلۈك

PYTHON

tensorflow_keras.py

import   tensorflow   as   tf 
 from   tensorflow   import   keras 
 from   tensorflow.keras   import   layers ,  callbacks 

 print ( tf . **version** )
 print ( f”GPU: {tf.config.list_physical_devices(‘GPU’)}” )

 # ══ 1. ئاددىي Keras مودېلى ═══════════════════════════ 
 model  =  keras . Sequential ([
 layers . Dense ( 256 , activation= “relu” , input_shape=( 784 ,)),
 layers . BatchNormalization (),
 layers . Dropout ( 0.3 ),
 layers . Dense ( 128 , activation= “relu” ),
 layers . Dropout ( 0.2 ),
 layers . Dense ( 10 ,  activation= “softmax” )
])

 model . compile (
optimizer =  keras . optimizers . AdamW (learning_rate= 1e-3 ),
loss      =  “sparse_categorical_crossentropy” ,
metrics   = [ “accuracy” ]
)
 model . summary ()

 # ══ 2. Functional API (مۇرەككەپ ئارخىتىكتۇرا) ═══════ 
 inputs   =  keras . Input (shape=( 784 ,))
 x        =  layers . Dense ( 256 , activation= “relu” )( inputs )
 x        =  layers . BatchNormalization ()( x )
 skip     =  layers . Dense ( 64 )( inputs )   # Skip connection 
 x        =  layers . Dense ( 64 , activation= “relu” )( x )
 merged   =  layers . Add ()([ x ,  skip ])
 outputs  =  layers . Dense ( 10 , activation= “softmax” )( merged )
 func_model  =  keras . Model ( inputs ,  outputs )

 # ══ 3. Callbacks — تەربىيىلەش كونترولى ══════════════ 
 cb_list  = [
 callbacks . EarlyStopping (            # ئاشىرا ئۆگىنىشتا توختا 
monitor   =  “val_loss” ,
patience  =  10 ,
restore_best_weights =  True 
),
 callbacks . ModelCheckpoint (           # ئەڭ ياخشى مودېلنى ساقلا 
 “best_model.keras” ,
save_best_only =  True ,
monitor        =  “val_accuracy” 
),
 callbacks . ReduceLROnPlateau (         # ئۆگىنىش سۈرئىتىنى ئازايت 
monitor  =  “val_loss” ,
factor   =  0.5 ,
patience =  5 
),
 callbacks . TensorBoard (               # كۆزىتىش تاختىسى 
log_dir  =  ”./logs” 
),
]

 history  =  model . fit (
 X_train ,  y_train ,
epochs          =  100 ,
batch_size      =  32 ,
validation_split =  0.2 ,
callbacks       =  cb_list ,
)

 # ══ 4. Transfer Learning ═════════════════════════════ 
 base  =  keras . applications . EfficientNetB0 (
weights     =  “imagenet” ,
include_top =  False ,
input_shape = ( 224 ,  224 ,  3 )
)
 base .trainable =  False     # ئاساسلىق مودېلنى بەكىت 

 x    =  layers . GlobalAveragePooling2D ()( base .output)
 x    =  layers . Dense ( 256 , activation= “relu” )( x )
 out  =  layers . Dense ( 5 ,   activation= “softmax” )( x )
 transfer_model  =  keras . Model ( base .input,  out )

تولۇق ML تىزىمى مىسالى

NLP تىل تۈرلەش مىسالى — سانلىق مەلۇماتتىن تەربىيىلەشكىچە تولۇق

PYTHON

nlp_pipeline.py

# ── ئۇيغۇرچە تىل تۈرلەش تولۇق مىسالى ───────────────── 
 import   numpy   as   np 
 import   torch 
 import   torch.nn   as   nn 
 from   transformers   import   AutoTokenizer ,  AutoModel 
 from   sklearn.model_selection   import   train_test_split 
 from   sklearn.metrics   import   classification_report 

 # ── 1. سانلىق مەلۇمات تەييارلاش ──────────────────────── 
 texts   = [
 “بۇ مەھسۇلات ناھايىتى ياخشى” ,      # مۇسبەت 
 “خىزمەت ناچار ئىدى” ,               # مەنپى 
 “ئوتتۇراچە بىر تەجرىبە” ,           # بىتەرەپ 
]
 labels  = [ 2 ,  0 ,  1 ]   # 0=مەنپى، 1=بىتەرەپ، 2=مۇسبەت 

 X_train ,  X_test ,  y_train ,  y_test  =  train_test_split (
 texts ,  labels , test_size= 0.2 , random_state= 42 
)

 # ── 2. Tokenizer + Embedding ───────────────────────────── 
 tokenizer  =  AutoTokenizer . from_pretrained ( “bert-base-multilingual-cased” )
 bert       =  AutoModel . from_pretrained ( “bert-base-multilingual-cased” )

 def   encode_texts ( texts ,  max_len = 128 ):
 encoded  =  tokenizer (
 texts , padding= True , truncation= True ,
max_length= max_len , return_tensors= “pt” 
)
 with   torch . no_grad ():
 outputs  =  bert (** encoded )
 return   outputs .last_hidden_state[:,  0 , :]   # CLS token 

 X_train_emb  =  encode_texts ( X_train )   # (N, 768) 
 X_test_emb   =  encode_texts ( X_test )

 # ── 3. Sklearn بىلەن تۈرلەش ───────────────────────────── 
 from   sklearn.linear_model   import   LogisticRegression 

 clf  =  LogisticRegression (max_iter= 1000 )
 clf . fit ( X_train_emb . numpy (),  y_train )
 y_pred  =  clf . predict ( X_test_emb . numpy ())
 print ( classification_report ( y_test ,  y_pred ,
target_names=[ “مەنپى” ,  “بىتەرەپ” ,  “مۇسبەت” ]))

 # ── 4. يايدۇرۇش ───────────────────────────────────────── 
 import   joblib 
 joblib . dump ( clf ,  “sentiment_clf.pkl” )

 def   predict_sentiment ( text :  str ) ->  str :
 emb   =  encode_texts ([ text ])
 pred  =  clf . predict ( emb . numpy ())[ 0 ]
 return  [ “مەنپى” ,  “بىتەرەپ” ,  “مۇسبەت” ][ pred ]

 print ( predict_sentiment ( “بۇ كىتاب ناھايىتى پايدىلىق ئىدى” ))
 # → “مۇسبەت”

تېز يولۇچى — Quick Reference

ئەڭ كۆپ ئىشلىتىلىدىغان ئۇسۇللار ۋە ئورنىتىش بۇيرۇقلىرى

BASH

install_all.sh

# ── ئاساسلىق AI توپلىمى ───────────────────────────────── 
pip install numpy pandas matplotlib seaborn scikit-learn

 # ── PyTorch (CUDA 12.1) ────────────────────────────────── 
pip install torch torchvision torchaudio –index-url https://download.pytorch.org/whl/cu121

 # ── PyTorch (CPU فەقەت / Mac) ──────────────────────────── 
pip install torch torchvision torchaudio

 # ── TensorFlow ─────────────────────────────────────────── 
pip install tensorflow           # Linux/Windows GPU 
pip install tensorflow-macos     # Mac 
pip install tensorflow-metal     # Mac GPU 

 # ── Hugging Face ───────────────────────────────────────── 
pip install transformers datasets accelerate peft trl

 # ── يۆتكەلمە ئاپپارات تەكشۈرۈش ───────────────────────── 
python -c “import torch; print(torch.cuda.is_available())”
python -c “import torch; print(torch.backends.mps.is_available())”
python -c “import tensorflow as tf; print(tf.config.list_physical_devices())”

PyTorch vs TensorFlow — سېلىشتۇرۇش

جەھەت🔥 PyTorch🌊 TensorFlow/Kerasتەۋسىيە
ئىشلىتىش ئاسانلىقىPython ئۇسلۇبىداKeras ئارقىلىق ئاسانئىككىسىمۇ ياخشى
تەتقىقاتئامماۋى — 70%+كەمىيىدىPyTorch
ProductionTorchServe، ONNXTFServing، TFLiteTensorFlow
موبىل يايدۇرۇشTorchScriptTFLite، TF.jsTensorFlow
Dynamic Graph✅ ئاساسلىق✅ tf.functionPyTorch
Debuggingئاسان (Python)قىيىنرەقPyTorch
Hugging Face✅ ئاساسلىق✅ قوللانغانPyTorch
GPU ئىشلىتىش.to(device)ئاپتوماتىكTensorFlow

ئاساسلىق NumPy ئۇسۇللىرى تىزىملىكى

ئۇسۇلئۇيغۇرچەمىسال
np.array()ئامبال قۇرۇشnp.array([1,2,3]) → ndarray
np.zeros/ones()نۆل/بىرلىكnp.zeros((3,4)) → 3×4 نۆل
np.reshape()شەكىل ئۆزگەرتىش(12,) → (3,4)
np.dot() / @ماترىتسا كۆپەيتىشA @ B → ماترىتسا نەتىجىسى
np.mean/std()ئوتتۇرا/بۇرۇشaxis=0 قۇر، axis=1 ئىستون
np.argmax()ئەڭ چوڭ ئىندىكسSoftmax چىقىمىنى تۈرلەش
np.concatenate()بىرلەشتۈرۈشaxis=0 قۇر، axis=1 ئىستون
np.random.randn()نورمال تاساددۇپىيWeight تەشەببۇسلاش ئۈچۈن

// PythonAI_Encyclopedia v1.0 | Author: سۈنئىي ئىدراك | idirak.com | 2026-2026

تۈزگۈچى: سۈنئىي ئىدراك — idirak.com ئۈچۈن Python AI كودلاش ئۇيغۇرچە يىلنامىسى

NumPy · Pandas · Matplotlib · Scikit-learn · PyTorch · TensorFlow · NLP Pipeline