دۇنيانىڭ بىرىنچى AI شىركىتى
OpenAI ۋە ChatGPT
GPT، DALL-E، Whisper، Sora قاتارلىق دۇنيانى ئۆزگەرتكەن AI مۇلازىمەتلىرىنىڭ قۇرغۇچىسى — تولۇق ئۇيغۇرچە يىلنامە
300M+
ChatGPT ئىشلەتكۈچى
$157B
باھالاش (2024)
GPT-4o
ئالدىنقى مودېل
2015
قۇرۇلغان يىل
OpenAI دېگەن نېمە؟
بارلىق ئىنسانىيەتكە پايدىلىق AI قۇرۇش ماقسىتىدا قۇرۇلغان تەتقىقات ۋە مەھسۇلات شىركىتى
🏛️
شىركەت تارىخى
OpenAI 2015-يىلى Sam Altman، Elon Musk، Greg Brockman قاتارلىقلار تەرىپىدىن San Francisco دا قۇرۇلغان. ئاساسلىق مەقسەت: «بارلىق ئىنسانىيەتكە پايدىلىق AGI قۇرۇش.»
💥
ChatGPT ئىنقىلابى
2022-يىل نويابىر ئېيىدا ChatGPT يايدۇرۇلغاندىن كېيىن 5 كۈندە 1 مىليون ئىشلەتكۈچىگە يەتتى. 2 ئايدا 100 مىليون ئىشلەتكۈچى — تارىختىكى ئەڭ تېز ئۆسكەن ئاپپ.
💰
Microsoft بىلەن شەرتنامە
Microsoft 2019-يىلى $1 مىلياردلىق سالمىدا ئالغان. 2023-يىلى $10 مىلياردلىق شەرتنامە تۈزۈلگەن. Azure OpenAI Service ئارقىلىق كارخانا بازىرىغا كىردى.
🏗️
تەشكىلات قۇرۇلمىسى
OpenAI «Capped Profit» مودېلىدا — پايدا بۆلۈشكە چەك بار. OpenAI Inc (غەيرى تىجارەت) ئاساسى تەشكىلات. OpenAI Global LLC تىجارەت قوللىشى. CEO: Sam Altman.
🔬
AGI ئارزۇسى
OpenAI نىڭ ئاخىرقى مەقسىتى AGI (Artificial General Intelligence) قۇرۇش. 2023-يىلى «بىز AGI يىلتىزىغا يېقىنلاشتۇق» دەپ ئاشكارىلانغان. Superalignment تىمى AGI بىخەتەرلىكىگە مەركەزلىشىدۇ.
📊
بازار ئورنى
دۇنيادىكى ئەڭ مەشھۇر AI مۇلازىمىتى. 2024-يىلى $3.7 مىلياردلىق كىرىم مۆلچەرلىنىدۇ. API ئارقىلىق مىليوندىن ئارتۇق تەرەققىياتچى ئىشلىتىدۇ.
GPT مودېللىرى — Model Family
OpenAI نىڭ بارلىق مودېل ئائىلىلىرى — Text, Reasoning, Image, Audio, Video
// 12 مودېل
OpenAI نىڭ ئامما تاللىغان مودېلى. تېكىست، رەسىم، ئاۋاز ئۈچلىكىنى بىرلىكتە چۈشىنىدۇ. «o» = Omni (ھەممىنى قامرايدۇ). Real-time ئاۋاز سۆھبىتى قوللايدۇ.
GPT-4o نىڭ كىچىك، تېز ۋە ئارزان نۇسخىسى. يۇقىرى كۆلەملىك ئاپپلىكاتسىيىلەر ئۈچۈن ئىدىئال. ئىقتىدار-باھا نىسبىتى ئەڭ يۇقىرى.
جاۋاپ بەرمەستىن بۇرۇن كۆپ ئۆيلىنىدۇ (Chain of Thought). ئىلمىي ماتېماتىكا، رىقابەتچان پروگرامملاش، مۇرەككەپ تەتقىقات ئۈچۈن.
o1 دىن يۇقىرى ئىقتىدارلىق كېيىنكى نەسىل ئەقىل مودېلى. ARC-AGI بىنجىمارىدا ئىنسان سەۋىيىسىنى ئاشتى. o3-mini ئارزان نۇسخىسى.
GPT-4o دىن ئىلگىرىلىمىچى، 1M token مەزمۇن دەرىچىسى. كود يېزىش ۋە تەھلىل ئىقتىدارىدا يۇقىرى. API ئارقىلىق ئىشلىتىلىدۇ.
تېكىستتىن يۇقىرى سۈپەتلىك رەسىم ھاسىللاش. ChatGPT Plus ئىچىدە بىۋاسىتە ئىشلىتىلىدۇ. Bing Image Creator ئارقىلىق ھەقسىز.
ئوچۇق كودلۇق ASR مودېلى. 99 تىل قوللانغان. يۇقىرى توغرىلىق ۋە تارماق مۇۋاپىقلىقى. Hugging Face تا ھەقسىز چۈشۈرۈش مۇمكىن.
6 خىل ئاۋاز (Alloy, Echo, Fable, Onyx, Nova, Shimmer). TTS-1-HD يۇقىرى سۈپەتلىك. Real-time ئاۋاز ياسىيالايدۇ.
تېكىستنى تولۇق سانلىق ۋېكتورغا ئايلاندۇرۇش. RAG سىستېمىسى، ئىزدەش، ئوخشاشلىق ئانالىزى ئۈچۈن. small ۋە large نۇسخىسى بار.
تېكىستتىن يۇقىرى سۈپەتلىك ۋىدىيو ھاسىللاش. 1080p، 20 سېكۇنتقىچە. ChatGPT Plus ئابونتلىرى ئۈچۈن مۇقىم چىقتى.
تېكىست ۋە رەسىمدىكى زىيانلىق مەزمۇننى ئاپتوماتىك بايقاش. 13 خىل تۈر. ھەقسىز ئىشلىتىلىدۇ.
ChatGPT نى مەشھۇر قىلغان مودېل. ھازىر كونا نەسىل بولۇپ قالدى، ئەمما ئارزان ۋە تېز. Fine-tuning قوللايدۇ.
مەھسۇلاتلار ۋە مۇلازىمەتلەر — Products
OpenAI نىڭ بارلىق رەسمىي مەھسۇلاتلىرى ۋە API مۇلازىمەتلىرى
// 15 مۇلازىمەت
| مۇلازىمەت ئىسمى | ئۇيغۇرچە ئىسمى | تەپسىلاتى | تۈرى |
| ChatGPT Free | ھەقسىز ChatGPT | GPT-4o mini ئارقىلىق چەكلىك ھەقسىز ئىشلىتىش. تىزىملىتىشسىز سىناق مۇمكىن. | ھەقسىز |
| ChatGPT Plus | Plus ئابونىتى | $20/ئاي. GPT-4o، o1، DALL-E 3، Sora، Advanced Analysis تولۇق ئىشلىتىش. Plugin قوللانغان. | $20/ئاي |
| ChatGPT Team | تىم ئابونىتى | $25/ئىشلەتكۈچى/ئاي. تىم ئىچى ئورتاقلىشىش، يۇقىرى API تېزلىكى، ئادمىن باشقۇرۇش. | تىم |
| ChatGPT Enterprise | كارخانا ChatGPT | چەكسىز GPT-4، 128K مەزمۇن دەرىچىسى، SSO، خۇسۇسىي سانلىق مەلۇمات. بىخەتەر. | كارخانا |
| OpenAI API | تەرەققىياتچى API | GPT، Embeddings، DALL-E، Whisper، TTS مودېللىرىنى REST API ئارقىلىق ئىشلىتىش. | مەشھۇر |
| Assistants API | ياردەمچى API | ئىچكى خاتىرە، ھۆججەت ئىزدەش، Code Interpreter بار AI ياردەمچى قۇرۇش. | مەشھۇر |
| Responses API | جاۋاپ API | يېڭى نەسىل API. Web Search، File Search، Computer Use قاتارلىق قوراللار بىلەن. | يېڭى |
| Realtime API | يىلتىز ئاۋاز API | WebSocket ئارقىلىق تېكىست ۋە ئاۋاز جاۋابىنى يىلتىز ئالىش. ئاۋاز ئاپپ ئۈچۈن. | يېڭى |
| Fine-tuning API | مودېل خاسلاشتۇرۇش | GPT-4o، GPT-3.5 نى ئۆز سانلىقلىرىڭىز بىلەن تەربىيىلەپ خاسلاشتۇرۇش. | مەشھۇر |
| Batch API | تۈركۈمدىكى ئىجرا | كۆپ سورىيالارنى توپلاپ ئىجرا قىلىش. 50% ئارزانلىق، 24 سائەت ئىچىدە جاۋاپ. | يېڭى |
| GPT Builder (GPTs) | خاس GPT قۇرغۇچ | كوددىن باشقا ChatGPT ئارقىلىق ئۆز GPT ياردەمچىسىنى قۇرۇش ۋە ئورتاقلىشىش. | مەشھۇر |
| Azure OpenAI Service | Azure تا OpenAI | OpenAI مودېللىرىنى Azure مۇھىتىدا بىخەتەر ئىشلىتىش. كارخانا بىخەتەرلىكى مەۋجۇت. | مەشھۇر |
| OpenAI Playground | سىناق مەيدانى | API نى بىۋاسىتە سىناپ كۆرۈش، مودېل، ئىسسىق دەرىجە قاتارلىقلارنى تەڭشەش. | ھەقسىز |
| OpenAI Evals | مودېل باھالاش | ئوچۇق كودلۇق مودېل باھالاش رامكىسى. OpenAI مودېللىرىنى سىستېماتىك سىناش. | ئوچۇق |
| ChatGPT.com Web Search | يىلتىز تور ئىزدەش | ChatGPT غا بىۋاسىتە تور ئىزدەش ئىقتىدارى قوشۇش — ھازىرقى ئۇچۇرلارنى ئالىدۇ. | يېڭى |
API ئىقتىدارلىرى — API Features
OpenAI API نىڭ ئاساسلىق تېخنىكىلىق ئىقتىدارلىرى ۋە ئىشلىتىش ئۇسۇللىرى
// 13 ئىقتىدار
| ئىقتىدار ئىسمى | ئۇيغۇرچە ئىسمى | تەپسىلاتى | تۈرى |
| Chat Completions | سۆھبەت تاماملاش | ئاساسلىق API. system/user/assistant رولى بىلەن JSON شەكلىدە كۆپ مەرتىبىلىك سۆھبەت. | ئاساسلىق |
| Streaming | ئاقىملىق جاۋاپ | stream=true ئارقىلىق جاۋابنى ئاقىملىق شەكىلدە ئالىش — ئىشلەتكۈچى تەجرىبىسىنى ياخشىلايدۇ. | مەشھۇر |
| Function Calling | ئىقتىدار چاقىرىش | GPT غا تاشقى قوراللار بىرىش — DB سوئالى، API چاقىرىش، ھىسابلاش قاتارلىقلار. | مەشھۇر |
| JSON Mode | JSON چىقىم | response_format: json_object بىلەن مودېل چوقۇم JSON قايتۇرىدۇ. تۈزۈملۈك مەزمۇن ئۈچۈن. | مەشھۇر |
| Structured Outputs | قۇرۇلمىلىق چىقىم | JSON Schema بىلەن مودېل جاۋابىنىڭ قۇرۇلمىسىنى ئېنىق بەلگىلەش. JSON Mode دىن كۈچلۈك. | يېڭى |
| Vision | رەسىم چۈشىنىش | رەسىمنى URL ياكى base64 شەكلىدە يوللاپ تەھلىل قىلدۇرۇش. GPT-4o قوللايدۇ. | مەشھۇر |
| Predicted Outputs | مۆلچەرلىك چىقىم | ئالدىن مۆلچەرلەنگەن مەزمۇن بىلەن API تېزلىكىنى ئاشۇرۇش — كود تۈزىتىش ئۈچۈن. | يېڭى |
| Prompt Caching | تەتكۈز يادرولاش | ئۇزۇن تەتكۈزلەرنى يادروپلاش. خارجىيەتنى 50% ئاشۇرۇش، تېزلىكنى 80% كۆپەيتىش. | يېڭى |
| Temperature / Top-P | ئىجادىيلىق كونترولى | 0-2 ئارىسىدا temperature بىلەن مودېل جاۋابىنىڭ ئىجادىيلىق دەرىجىسىنى كونترول. | ئاساسلىق |
| Logprobs | تامغا ئىقتىمالىيىتى | ھەر تامغانىڭ ئىقتىمالىيەت قىممىتىنى قايتۇرۇش — تەھلىل ۋە بىنجىمار ئۆلچىمى ئۈچۈن. | ئالغا |
| Seed | بەلگىلىك چىقىم | بىر خىل seed بىلەن ئوخشاش جاۋاپ ئالىش — تەكرارلانغۇچىلىق سىنامىسى ئۈچۈن. | ئاساسلىق |
| Python / Node SDK | رەسمىي SDK | openai Python ۋە openai Node.js كۈتۈپخانىلىرى — تولۇق type ئىپادىلىمىسى. | مەشھۇر |
| Usage Dashboard | ئىشلىتىش كۆرسەتكۈچى | API ئىشلىتىش تارىخى، خارجىيەت ئانالىزى ۋە تېزلىك چەك كۆزىتىش تاختىسى. | ھەقسىز |
OpenAI تارىخى يىلنامىسى
2015-يىلدىن بۈگۈنگىچە — دۇنيانى ئۆزگەرتكەن AI ئىنقىلابى
// SYSTEM: initialized | USER: سۈنئىي ئىدراك | PLATFORM: idirak.com
تۈزگۈچى: سۈنئىي ئىدراك — idirak.com سۇپىسى ئۈچۈن ئۇيغۇرچە AI يىلنامىسى توپلىمى
OpenAI & ChatGPT ئۇچۇرلىرى platform.openai.com غا ئاساسلانغان. 2026-2026